Prokrastynacja – Wyjaśnienie pojęcia
Chociaż ciągłe odkładanie zadań na później może być dla was częścią waszej osobowości, to rzeczywistość może okazać się nieco inna. Regularne działania tego typu mogą wiązać się z prokrastynacją.
Jest to nic innego jak świadome odsuwanie w czasie tego, co ważne, mimo tego, że zna się możliwe konsekwencje takiego działania. Wbrew pozorom nie polega wyłącznie na niechęci, czy lenistwie. Często wynika z konfliktu wewnętrznego między tym, co powinniśmy zrobić, a tym, co pozwala nam uniknąć napięcia.
Umysł podświadomie wybiera natychmiastową przyjemność zamiast wysiłku poznawczego, dlatego łatwo wpaść w wir pobocznych aktywności. Mowa, chociażby o przeglądaniu wiadomości, sprawdzaniu mediów, czytaniu ciekawostek lub śledzenia bieżących informacji sportowych, takich jak Ekstraklasa wyniki, co z pozoru trwa chwilę, a w praktyce potrafi zająć długie minuty.
Co sprawia, że odkładamy naukę w czasie?
Nie każdy ma świadomość, że prokrastynacji jest wiele i rzadko ograniczają się do jednego czynnika. Jest ich wiele, a w dodatku mogą się one kumulować. Do najważniejszych elementów mogących ją powodować, zaliczamy:
- Lęk przed porażką – obawanie się, że wynik pracy nie będzie wystarczająco dobry, które nas paraliżuje,
- Perfekcjonizm – przekonanie, że zadanie musi być wykonane idealnie, zanim w ogóle je zaczniemy,
- Brak struktury – nauka bez planu może okazać chaotyczna i przytłaczająca, przez co z niej rezygnujemy,
- Niskie poczucie sprawczości – brak wiary we własne kompetencje zmniejsza chęć działania,
- Zmęczenie i przeciążenie – przeciętny dzień wypełniają bodźce i obowiązki, a mózg wybiera to, co łatwiejsze, czyli na przykład scrollowanie social mediów.
To właśnie przez powyższe aspekty, przystępujemy do nauki nie z powodu czystych chęci, a pod presją czasu, którego jest coraz mniej przez ciągłe odkładanie przystąpienia do przyswajania wiedzy.
Z czego to wynika?
W przypadku prokrastynacji ogromną rolę gra praca mózgu. Ten dąży bowiem do zredukowania rosnącego w nas stresu, usuwając z głowy zadania, które ściśle wiążą się z napięciem. Oczywiście ulga, którą to daje, trwa zaledwie chwilę, a następnie zastępuje ją poczucie winy.
Pragnąc uciec od kolejnego zestawu negatywnych emocji, mózg znowu stara się uciec, a koło się zamyka. Im częściej dotyka nas taki schemat, tym trudniej nam z niego wybrnąć.
Czym skutkuje długotrwała prokrastynacja?
Choć może się to wydawać zaskakujące, to istnieją konsekwencje wynikające z długotrwałej prokrastynacji. Jest to m.in.:
- Pogorszenie się wyników,
- Mniejsza skuteczność nauki,
- Przewlekły stres i napięcie emocjonalne,
- Obniżone poczucie własnej wartości,
- Brak wiary we własne możliwości,
- Chaos organizacyjny,
- Brak kontroli nad obowiązkami i ich wykonywaniem,
- Zmęczenie, mimo że realnie zrobiliśmy niewiele.
Jak poradzić sobie z tym problemem?
Z prokrastynacją można walczyć. Pomagają proste, ale konsekwentne strategie. Przede wszystkim dzielcie zadania na mniejsze części. Dużo łatwiej będzie wam zacząć od pięciu minut niż od całego rozdziału. Ponadto określcie konkretny czas nauki. Może być on krótki, ale powinien być poświęcany na naukę regularnie.
Ważne jest także pozbycie się rozpraszaczy, które utrudniają wam skupienie się na jednej czynności. Może to być telefon, który ustawcie na tryb “nie przeszkadzać”. Doceniajcie małe postępy. Warto również wzmacniać motywację poprzez docenianie nawet małych postępów i nagradzanie się za nie.
Pamiętajcie, że to wasze działania i tylko one pomogą wam w świadomej zmianie oraz nieuleganiu temu stanowi.